Σεπ 19, 2004

Η Ματιά της Ελένης
Αρθρο της Ελένης Αυλωνίτου στην ΑΥΓΗ, 19 Σεπτεμβρίου 2004

 

Οβελίξ – το καζάνι του γονιδιακού ντόπιγκ

Ο ανθρώπινος οργανισμός αποτελείται από τρισεκατομμύρια μικροσκοπικά κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα του κάθε κυττάρου υπάρχει ένα μόριο DNA σε διπλή μορφή, πλεγμένη σε διπλή έλικα. Το μόριο του DNA είναι μεγάλο γιά μόριο, αλλά δεν φαίνεται ούτε στο μικροσκόπιο. Το μόριο του DNA αποτελείται από τέσσερα μονάχα κομμάτια που επαναλαμβάνονται στη σειρά σε ποικίλες διατάξεις, σαν ένα τεράστιο κολιέ με κόκκινες, πράσινες, κίτρινες και μπλέ χάντρες, με φαινομενικά τυχαία κατανομή χρωμάτων. Σε αυτή τη διάταξη από χρωματιστές χάντρες στο δικό σας DNA γράφει μέχρι πόσα χρόνια μπορείτε να ζήσετε, τι χρώμα έχουν τα μάτια σας, από ποιές ασθένειες κινδυνεύετε περισσότερο, πόσο μακρυά θα μπορέσετε να πετάξετε το ακόντιο αν προπονηθείτε.

Κάποια κομμάτια από χάντρες στη σειρά σε ορισμένη θέση αποτελούν τα λεγόμενα γονίδια. Αλλα κομμάτια της αλυσίδας φαίνεται ότι δεν έχουν λειτουργική σημασία, αλλά μονάχα δομική. Στη δομή του το DNA δεν διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο – μάλιστα το ανθρώπινο DNA είναι κατά 98% ίδιο με εκείνο του χιμπαντζή – στο DNA όμως οι μικρές διαφορές έχουν μεγάλα αποτελέσματα. Το κάθε γονίδιο δίνει στον οργανισμό την εντολή να κάνει κάτι σε μοριακό επίπεδο, συγκεκριμένα να συνθέσει μία πρωτεΐνη. Η πρωτεΐνη αυτή με τη σειρά της κινεί στον οργανισμό κάποια βιοχημική διαδικασία, συχνά με καθοριστικά αποτελέσματα γιά τη λειτουργία του οργανισμού.

Σε κάθε γονίδιο αποδίδεται ένα όνομα και αναζητείται από τους ερευνητές η δράση του, συνήθως με πειράματα στο αντίστοιχο γονίδιο ποντικιών. Εχει διαπιστωθεί ότι ένα γονίδιο μπορεί να έχει περισσότερες από μία μορφές, οι οποίες αντιστοιχούν σε διαφορετικές ιδιότητες ή δεξιότητες ή παθήσεις του ατόμου που το φέρει. Πάντως φαίνεται ότι λίγες μονάχα παθήσεις ή ιδιότητες είναι μονογονιδιακές, δηλαδή εξαρτώνται μονάχα από ένα γονίδιο. Οι περισσότερες είναι πολυγονιδιακές, δηλαδή επηρεάζονται από τη δράση πολλών γονιδίων.

Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι ο Μήτσος έχει ένα γονίδιο που τον προδιαθέτει σε κάποια καρδιακή πάθηση. Αν μπορούσαμε να τροποποιήσουμε αυτό το γονίδιο στον Μήτσο πρίν αρρωστήσει θα αποτρέπαμε εντελώς την πάθηση. Βέβαια το γονίδιο αυτό βρίσκεται ήδη σε όλα τα κύτταρα του Μήτσου, οπότε το πράγμα δυσκολεύει αρκετά. Δυσκολεύει μάλιστα τόσο, που κανείς δεν το πέτυχε ακόμα. Μία προσέγγιση που συζητιέται είναι να πάρουμε από τον Μήτσο κάποια κύτταρα, να διορθώσουμε σε αυτά μονάχα το γονίδιο που μας ενδιαφέρει και να του τα εμφυτεύσουμε πάλι, οπότε ο Μήτσος θα φέρει και τις δύο μορφές του γονιδίου που μας ενδιαφέρει, με την ελπίδα ότι η μία μορφή θα αντισταθμίσει τη δράση της άλλης. Μία άλλη προσέγγιση θέλει να μεταφερθεί η επιθυμητή μορφή του γονιδίου στον Μήτσο φορτωμένη πάνω σε έναν κατάλληλα φτιαγμένο ιό, με τον οποίο θα μολύνουμε τον Μήτσο γιά τον σκοπό αυτό. Μία τρίτη προσέγγιση έχει ξεγράψει τον Μήτσο εντελώς, θέλει όμως να διορθώσει το πρόβλημα στα παιδιά του όταν αυτά θα βρίσκονται στην πρώϊμη εμβρυακή φάση, που τα κύταρα του ανθρώπινου οργανισμού είναι λίγα. Ολες αυτές οι μέθοδοι έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: δεν δουλεύουν. Μπορεί να δουλέψουν αύριο, αλλά σήμερα η γονιδιακή θεραπεία στον άνθρωπο δεν έχει επιτευχθεί ακόμη.

Οταν κάποτε γίνει εφικτή η γονιδιακή θεραπεία, αν την εφαρμόσουμε γιά να αλλάξουμε σε κάποιον αθλητή ένα γονίδιο που σχετίζεται με τη μυϊκή ανάπτυξη, τότε θα δώσουμε στον αθλητή αυτόν μία μόνιμη ικανότητα ανάπτυξης αυξημένης μυϊκής μάζας – σαν τον Οβελίξ δηλαδή που έπεσε μέσα στο καζάνι με το μαγικό φίλτρο. Αυτό είναι το λεγόμενο γονιδιακό ντόπιγκ.

Leave a Comment

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *