Feb 17, 2005

ΝΤΟΠΙΝΓΚ

Ομιλία της Ελένης Αυλωνίτου στο Δημοτικό Θέατρο Πολύγυρου, σε εκδήλωση των μαθητών του ΤΕΕ Πολύγυρου στις 17 Φεβρουαρίου 2005.

 

«Βρες μου τον ευχαριστημένο δεύτερο και θα σου βρω τον αιώνια χαμένο». Μία ρήση που αντικατροπτίζει, τη σημερινή κοινωνία, όπου η πρωτιά σε οτιδήποτε αναδεικνύει τον ανταγωνιστικό χαρακτήρα της εποχής μας. Πρωταθλητισμός όχι μόνο στα σπορ, αλλά και στο σχολείο, στην εμφάνιση, στις σχέσεις και σε ότι μπορεί να προκύψει στη πορεία καθ’όδόν.

Ο πρωταθλητισμός όμως στον αθλητισμό έχει αποκτήσει μιά σημαντική ιδιαιτερότητα. Πεθαίνεις με την κυριολεκτική σημασία της λέξης για να κερδίσεις, καθώς για να το πετύχεις παίρνεις φάρμακα για να βελτιώσεις την αγωνιστική σου απόδοση. Αν είσαι τυχερός δεν θα πεθάνεις αλλά σίγουρα θα προκαλέσεις βλάβη στην υγεία σου.

Είναι τα φάρμακα επιβλαβή; Ναί είναι πολύ επιβλαβή, εάν δε συνταγογραφούν από γιατρό για τη συγκεκριμένη ασθένεια ή κατάσταση που θεραπεύουν. Για παράδειγμα, ένας έφηβος που παίρνει αναβολικά, δεν τα παίρνει, όπως αναφέρουν οι ενδείξεις για να θεραπεύσει την οστεοπόρωση της γεροντικής ηλικίας, ούτε την οξεία αναιμία,, ούτε μία μεταστατική κατάσταση καρκίνου, ούτε τη εξασθένηση του οργανισμού του από το ΑIDS.

Εάν είναι αθλητής τα παίρνει για να βελτιώσει τις αγωνιστικές του επιδόσεις, εάν δεν είναι αθλητής τα παίρνει, είτε για να κάνει μπράτσα και να αρέσει στα κορίτσια, είτε για αυτοπροστασία, είτε για να συνεχίσει να παίζει το ίδιο αποδωτικά ποδόσφαιρο ή μπάσκετ, είτε γιατί είναι μόδα, είτε για χίλιους δυό λόγους.  

Προφανώς δεν αναφέρομαι σε όλα τα φάρμακα που κυκλοφορούν. Αναφέρομαι σε εκείνα που δεν χρησιμοποιούνται για την ασθένεια που θεραπεύουν αλλά χρησιμοποιούνται για να βελτιώσουν την αγωνιστική απόδοση.

Στον αθλητισμό επομένως είναι απαγορευμένα γι’αυτόν ακριβώς τον λόγο, δηλαδή η χρήση τους θεωρείται αθέμιτος ανταγωνισμός και εξαπάτηση των θεατών, παρεπιμπτόντως είναι και επιβλαβή στην υγεία του χρήστη.

Πόσο επιβλαβή είναι; Η χρήση τους επιφέρει μη αντιστρέψιμες πολλές φορές παρενέργειες συμπεριλαμβανομένης κι εκείνης του θανάτου. Θέλετε να είσθε μέρος αυτής της διαδικασίας;

Για να δείτε ότι δεν υπερβάλλω αναφέρω μερικά παραδείγματα: 165 πρώην ποδοσφαιριστές έχουν πεθάνει τα τελευταία 30 χρόνια «αφύσικα», παρουσιάζοντας περίεργες και σπάνιες μορφές καρκίνου. Αυτό είναι απλά η απόδειξη ότι η ντόπα δεν είναι νέα μόδα. Απλά σήμερα είναι πιό εξελιγμένη και γνωρίζουμε τις παρενέργειες και τις συνέπειές της.

Το 1989 κατασκευάσθηκε στο εργαστήριο τεχνητά η ερυθροποιητίνη – ουσία που παράγει ο ίδιος ο οργανισμός και προκαλεί αύξηση των τα ερυθρών αιμοσφαιρίων και ως εκ τούτου βελτιώνει την αντοχή. Το 1991, δύο χρόνια αργότερα 11 Δυτικοευρωπαίοι ποδηλάτες πέθαναν εξ’αιτίας της παράνομης χορήγησής της. Από τη δεκαετία του ’70, πέντε Ελληνες πρωταθλητές στη σφύρα και στο δίσκο έχουν πεθάνει από καρκίνο στο συκώτι και τους όρχεις σε ηλικίες 20, 25 και στη δεκαετία των 40 αντίστοιχα. Διάσημα ονόματα στο στίβο, Griffin, Dressler, Board, έφυγαν πολύ νωρίς για να απολαύσουν τις Ολυμπιακές και Ευρωπαϊκές αθλητικές επιτυχίες τους Πλάϊ σ’αυτούς πολλοί ανώνυμοι που επειδή δεν ήσαν διάσημοι δεν έγινε γνωστό ότι ο θάνατός τους συνδέεται με τη χρήση αυτών των φαρμάκων.

Γιατί πεθαίνουν για να κερδίσουν; Υπάρχουν κάποιοι λίγοι που δεν γνωρίζουν τις επιζήμιες επιδράσεις αυτών των φαρμάκων στην υγεία τους. Υπάρχουν κάποιοι πολλοί περισσότεροι που θα διακινδύνευαν τη ζωή τους προκειμένου να αποκτήσουν χρήματα και δόξα. Η επιθυμία της νίκης στους αγώνες είναι τόσο μεγάλη, ώστε εκτός και αν οι κίνδυνοι για την υγεία είναι άμεσα προφανή (το παίρνω και το βλέπω αμέσως), πολλοί θα διακινδύνευαν το υπόλοιπο της ζωής τους, χωρίς ούτε έναν δισταγμό.

Ο αθλητισμός σήμερα είναι ένα επάγγελμα που άμα το κάνεις καλά πληρώνεσαι καλά. Τα κίνητρα λοιπόν που συνοδεύουν κάποιον που φθάνει στη κορυφή αυτού του επαγγέλματος είναι τόσο δελεαστικά, που κάνουν τη καταφυγή στη χρήση αυτών των ουσιών επιτακτική ανάγκη. Το ρεκόρ, το μετάλλιο είναι ένα εμπόρευμα υψηλής αξίας. Δυστυχώς οι σημερινές μας αξίες επιδιώκουν το μετάλλιο να είναι αντιπροσωπευτική πηγή αξίας όχι μόνο του ατόμου αθλητή αλλά όλης της κοινωνίας που το παράγει.

Ας δούμε τώρα ποιά από αυτά τα φάρμακα έχουν επιζήμιες παρενέργειες. Στον αθλητισμό χρησιμοποιούνται δύο μεγάλες κατηγορίες φαρμάκων:

  • Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει φάρμακα τα οποία χαρακτηρίζονται ως αναλγητικά, καθώς θεραπεύουν – αποκαθιστούν κάποιο ταυματισμό, κόπωση ή άγχος και τα οποία καθιστούν ικανό τον αθλητή να αγωνίζεται παρά την αδυναμία του οργανισμού του γι΄αυτό. Προσφέρουν δηλαδή μία προσωρινή αποκατάσταση του οργανισμού, παρόμοια με την φυσιολογική του, που είχε πριν εκφρασθεί η συγκεκριμένη αδυναμία, ώστε να μπορεί να αγωνισθεί.

Σ’ αυτά περιλαμβάνονται τα ναρκωτικά τύπου μορφίνης που ανακουφίζουν τον αθλητή από κάποιον υπερβολικό πόνο και στα οποία η κατάχρηση οδηγεί σε αναπνευστική καταστολή, σωματική και ψυχολογική εξάρτηση, (με πιθανό θάνατο), υπερεξάντληση και γενική απάθεια.

Επίσης κάποια από αυτά τα φάρμακα δεν είναι επιβλαβή σε φυσιολογικές δόσεις, σε μεγάλες ποσότητες όμως μπορεί να γίνουν εξαιρετικά επικίνδυνα για τον οργανισμό. Για παράδειγμα η κωδεΐνη, η οποία χρησιμοποιείται και στο ελαφρύ κρυολόγημα.

Στην παραπάνω κατηγορία περιλαμβάνονται επίσης τα διάφορα καταπραϋντικά, ηρεμιστικά, μυοχαλαρωτικά, τοπικά αναισθητικά σε σπρέϋ ή αλοιφές, αντιφλεγμονώδη, καθώς και τα κορτικοστεροειδή για τη θεραπεία οιδημάτων και την ανακούφιση από τον πόνο. Παρατεταμένη χρήση τους ή λήψη μεγαδόσεων των κορτικοστεροειδών οδηγεί σε υπέρταση, οστική και μυϊκή αδυναμία, διανοητικές διαταραχές όπως ευφορία, κατάθλιψη ή παράνοια και επιπλέον επιπλοκές με πεπτικό έλκος, ζαχαρώδη διαβήτη και τέλος για παιδιά που βρίσκονται στην εφηβεία τερματισμό της ανάπτυξής τους.  

  • Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει φάρμακα τα οποία χαρακτηρίζονται ως εργογόνα, δηλαδή βελτιώνουν την σωματική απόδοση, πέρα από το σημείο που θα μπορούσε να πετύχει ο οργανισμός από μόνος του. Εδώ μιλάμε για τα πιό επικίνδυνα φάρμακα, που διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: τα ψυχοκινητικά διεγερτικά, τα οποία είναι ουσίες ξένες προς τον ανθρώπινο οργανισμό, με πιο γνωστά τις αμφεταμίνες, όπου ανήκει και η πολυχρησιμοποιημένη εφεδρίνη, και τα αναβολικά στεροειδή, που τα παράγει φυσιολογικά ο οργανισμός αλλά που είναι επικίνδυνες ουσίες ντόπινγκ όταν η συγκέντρωσή τους στο αίμα ξεπεράσει τα φυσιολογικά ποσοστά που ο ίδιος ο οργανισμός παράγει.

Οι αμφεταμίνες μπορούν να επιφέρουν ξαφνικό θάνατο την ώρα του αγώνα, συνήθως από καρδιακή ή αναπνευστική ανεπάρκεια. Με τα αναβολικά η κατάσταση είναι διαφορετική, αφού οι επιδράσεις τους είναι μακροχρόνιες και ο θάνατος μπορεί να έλθει κάποια στιγμή αργότερα, ακόμα και όταν ο αθλητής θα έχει εγκαταλείψει την ενεργό δράση, από καρκίνο συνήθως στο συκώτι, έμφραγμα, ή νεφρική ανεπάρκεια.

Ψυχοκινητικά Διεγερτικά

Τα πιό δημοφιλή ψυχοκινητικά διεγερτικά είναι οι αμφεταμίνες, η κοκαϊνη, η στρυχνίνη και η καφεΐνη. Τα φάρμακα αυτά αυξάνουν την εγρήγορση και βοηθούν σε αθλήματα που απαιτούν γρήγορα αντανακλαστικά, περιέχουν δηλαδή τα στοιχεία της επαγρύπνησης και της ετοιμότητας. (ποδηλασία, πυγμαχία, κολύμβηση, ποδόσφαιρο και μπάσκετ).

Μειώνουν και καθυστερούν την εμφάνιση της κόπωσης και δημιουργούν απώλεια κρίσης, οπότε ξεπερνώντας έτσι τη φυσιολογική κόπωση του οργανισμού, κάτω από συνθήκες μέγιστης προσπάθειας, όπως είναι η ώρα του αγώνα μπορούν να οδηγήσουν και στο θάνατο. Ο Δανός ποδηλάτης Kurt Jensen, Ολυμπιονίκης του 1960 στη Ρώμη και ο νικητής πρωταθλητής του γύρου Γαλλίας το 1967 Βρετανός Tommy Simpson πέθαναν την ώρα του αγώνα από χρήση αμφεταμινών.

Στη περίπτωση μέγιστης φυσικής καταπόνησης για τον οργανισμό, ακόμη και κανονικές δόσεις μπορεί να προκαλέσουν το θάνατο.

Από την ομάδα των αμφεταμινών οι συμπαθομιμητικές αμίνες με κύριο την εφεδρίνη είναι πιο δημοφιλή. Χρησιμοποιούνται από όσους θέλουν να διαβάσουν όλη τη νύχτα, να οδηγήσουν όλη τη νύχτα, να εργασθούν όλη τη νύχτα, να χάσουν βάρος, να πηδήσουν ψηλότερα, να τρέξουν γρηγορότερα, να γίνουν επιθετικότεροι..  

Σε υψηλές δόσεις δημιουργούν σωματική και διανοητική υπερδιέγερση, που συνοδεύεται από αυξημένη ροή αίματος. Ομως στις παρενέργειες περιλαμβάνονται υψηλή αρτηριακή πίεση, πονοκέφαλος, καρδιακή αρρυθμία, ανυπομονησία, τρέμουλο, ανησυχία, ζαλάδα, αϋπνία, απώλεια κρίσης που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρό τραυματισμό σε μερικά αθλήματα ή και απώλεια ευαισθητοποίησης σε κάποιο τραυματισμό, κοιλιακές συσπάσεις και τέλος κώμα και εγκεφαλική αιμορραγία.

Σε χαμηλές δόσεις χρησιμοποιούνται ως συστατικό φαρμάκων για να αντιμετωπισθεί το κρυολόγημα και το συνάχι, οπότε οι αθλητές πρέπει να είναι ενήμεροι για το περιεχόμενό τους.

Επίσης κάποια χάποια διαίτης περιέχουν εφεδρίνη, καθώς μειώνει την όρεξη, αλλά με τη συχνή χρήση της χάνεται η επίδραση και παραμένη η επικίνδυνη εξάρτηση. Διασημότερο θύμα τους ο Ντιέγκο Μαραντόνα, ο κορυφαίος αθλητής του 20ου  όπου στην προσπάθειά του να να ξαναβρεί τη φόρμα του και να ξαναπαίξει μπάλλα σε ηλικία 34 ετών πιάσθηκε με εφεδρίνη που είχε πάρει για να χάσει γρήγορα τα κιλά του και. τερμάτισε την καριέρα του.

Στα διεγερτικά του Κ.Ν.Σ. ανήκει και η καφεΐνη, που ήταν απαγορευμένη ως πέρυσι, η οποία φαίνεται ότι αυξάνει την ικανότητα αντοχής και η οποία ορίζετο ως θετικό αποτέλεσμα ντόπιγκ όταν η συγκέντρωσή της στα ούρα ξεπερνούσε τα 12 μικρογραμμάρια ανά χιλιοστόλιτρο ούρων. Αυτό απαιτεί 8 κούπες καφέ στη σειρά ή κάποιες περισσότερες κούπες τσάϊ. Μία κούπα καφέ αντιστοιχεί σε ποσότητα καφεΐνης που δίνουν 2 αναψυκτικά τύπου κόλα ή 3 μπάρες σοκολάτα. Ετσι θέλουμε 24 κόκα κόλες ή 36 σοκολάτες για παράδειγμα τύπου Μαρς για να ξεπεράσουμε το μέχρι πρό τινος επιτρεπτό όριο καφεΐνης που εκλαμβανόταν ως θετικό. Μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό στο στομάχι και πεπτικές διαταραχές.

 

Αναβολικά ανδρογόνα στεροειδή

Τα αναβολικά είναι ουσίες που έχουν να κάνουν με την ανάπτυξη και την επιδιόρθωση των κυττάρων. Τα ανδρογόνα είναι χημικές ουσίες που ομοιάζουν στη χημική μορφή και στη δραστηριότητα που αναπτύσσουν με την ανδρική ορμόνη τεστοστερόνη, η οποία προάγει τα ανδρικά χαρακτηριστικά, σε αντίθεση με τις γυναικείες ορμόνες οιστρογόνα που προάγουν τα γυναικεία χαρακτηριστικά. Παράγονται από τον οργανισμό και ανήκουν στην οικογένεια των στεροειδών όπου χημικά ομοιάζουν με το αρχικό μόριο κατασκευής τους, τη χοληστερίνη.

Τα αναβολικά ανδρογόνα στεροειδή κτίζουν μυϊκή μάζα, καθώς τα μυϊκά κύτταρα μεγενθύνονται συγκεντρώνοντας περισσότερα αμινοξέα (μυϊκή υπερτροφία), με επακόλουθο τη βελτίωση της απόδοσης σε αθλήματα που απαιτούν δύναμη και ταχύτητα. Στίβος, κολύμβηση, άρση βαρών, ποδόσφαιρο είναι τα πιο συνηθισμένα, ενώ νόμιμα εχρησιμοποιούντο από αθλητές του body building, αφού μέχρι πρόσφατα επωλούντο χωρίς ιατρική συνταγή.

Αντίθετα η λήψη τους θα ήταν καταστροφή για την απόδοση ενός μαραθωνοδρόμου, καθώς θα ξόδευε περισσότερη ενέργεια για να μεταφέρει σε όλο το διάστημα του αγωνίσματός του μεγαλύτερο σωματικό βάρος.

Επίσης τα αναβολικά επιτρέπουν στον αθλητή να προπονείται σκληρότερα για περισσότερο χρόνο, αναλαμβάνοντας από τη κούραση γρηγορότερα. Ετσι ο αθλητής μπορεί να κρατάει την απόδοσή του σταθερή από αγώνα σε αγώνα, παρόλες τις διακυμάνσεις της προπονητικής ή αγωνιστικής κόπωσης ενώ κατά τη διάρκεια του αγώνα σε στιγμές έντονου ανταγωνισμού αυξάνεται η μαχητικότητά του.

Η χρήση τους στην εφηβεία είναι επικίνδυνη καθώς τερματίζει τη σωματική ανάπτυξη ολοκληρώνοντας πρόωρα τη ανάπτυξη στα άκρα των μακρών οστών, ώστε το άτομο δεν φθάνει τις κληρονομικές του διαστάσεις.

Οι παρενέργειες των αναβολικών στεροειδών περιλαμβάνουν συνέπειες, μερικές από αυτές μη αναστρέψιμες, απρόβλεπτες, μακροχρόνιες και επικίνδυνες για την υγεία του ατόμου και εξαρτώνται από τη δοσολογία των ουσιών, το μίγμα των ουσιών και τη χρονική διάρκεια λήψης τους,

Στις γυναίκες παρατεταμένη χρήση προκαλεί μη αναστρέψιμη αρρενωποίησή τους. Με άλλα λόγια όταν η γυναίκα παίρνει αναβολικά στεροειδή παίρνει ορμόνες που προάγουν τα ανδρικά χαρακτηριστικά, δηλαδή πάει ενάντια στη φύση της και μετατρέπεται σιγά σιγά εμφανισιακά σε άνδρα, ενώ η δυνατότητα να φέρει ένα προβληματικό γενετικά παιδί αργότερα είναι πολύ μεγάλες.

Οι παρενέργειες των αναβολικών περιλαμβάνουν:

  • Αρρενοποίηση του θήλεως
    1. ανάπτυξη τριχοφυϊας ανδρικού τύπου στο πρόσωπο
    2. βραχνή φωνή μπάσα
    3. ακμή
    4. μεγένθυση κλειτορίδας
    5. αλωπεκία ανδρικού τύπου, δηλαδή φαλάκρα
  • Διαταραχές στην αναπαραγωγική λειτουργία
  1. υπολειτουργία στις ωοθήκες, αμηνόρροια και στείρωση για τη γυναίκα και ατροφία των όρχεων, ολιγοσπερμία   και στείρωση για τον άνδρα.
  2. μείωση του μεγέθους του στήθους και μεταβολή της κατανομής του λίπους στη γυναίκα και ανάπτυξη του μεγέθους του στήθους στον άνδρα.

Η δυνατότητα για ανάπτυξη κακοήθειας στα όργανα αναπαραγωγής και στο στήθος αυξάνουν κατά πολύ με τη λήψη αναβολικών στεροειδών, σε σχέση με το αναμενόμενο ποσοστό στον υπόλοιπο γυναικείο πληθυσμό. Οι ανδρικές και οι γυναικείες ορμόνες είναι παρούσες και στα δύο φύλα, αλλά σε διαφορετικό ποσοστό. Οταν αυτό το ποσοστό διαταραχθεί παράλληλα με τη ισορροπία των υπόλοιπων στεροειδών που παράγονται στα επινεφρίδια, ο κίνδυνος για καρκίνο είναι μεγάλος. Η ισορροπία των στεροειδών στον οργανισμό επιδρά αυτοπροστατευτικά σε οποιαδήποτε ασθένεια. Οταν αυτή η ισορροπία χαθεί η η ικανότητα του οργανισμού να νικήσει το καρκίνο μειώνεται και στο τέλος χάνεται.

  • Αλλαγές στο μεταβολισμό των λιπιδίων – Πρόβλημα στη καρδιά
    1. αύξηση των τριγλυκεριδίων και της χοληστερίνης
    2. αύξηση των LDL λιποπρωτεϊνών
    3. μείωση των HDL λιποπρωτεϊνών

Οι τρομακτικές αλλαγές που συντελούνται στη μεταβολική λειτουργία των λιπιδίων και λιποπρωτεϊνών, εξαιτίας της χρήσης των αναβολικών στεροειδών συνεργούν στη πρόωρη ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης με πιθανότητα αιφνίδιου θανάτου.

  • Αλλαγές στο μεταβολισμό – Πρόβλημα στο συκώτι
    1. κατακράτηση υγρών και νατρίου από τα νεφρά, που οδηγεί σε υπέρταση
    2. αλλαγές στα επίπεδα διαφόρων ενζύμων στο συκώτι
    3. διαταραχές στη δραστηριότητα της ινσουλίνης και στα διάφορα ένζυμα του μεταβολισμού
    4. καταστροφή στα νεφρά και στο συκώτι
    5. διαταραχές στην απορρόφηση του ασβεστίου από τα οστά με κίνδυνο πρόωρης οστεοπόρωσης, εάν η χρήση είναι παρατεταμένη.
  • Αιματολογικές αλλαγές

Αύξηση του αιματοκρίτη, καθώς η τεστοστερόνη παίζει ρόλο στην αύξηση της παραγωγής ερυθροκυττάρων.

Ενας αιματοκρίτης πάνω από 52% – 53% αυξάνει υπερβολικά την πηκτικότητα του αίματος με αποτέλεσμα την αυξημένη πιθανότητα θρόμβωσης, ενώ προκαλεί και επιβάρυνση στη καρδιά, που τώρα θα έχει μεγαλύτερο όγκο αίματος να κινήσει.

  • Ψυχολογικές αλλαγές στη συμπεριφορά του ατόμου

Προκαλούνται εναλλακτικά στο άτομο:

  1. ευφορία
  2. κατάθλιψη
  3. ψύχωση
  4. επιθετικότητα, μη ελεγχόμενη εκρηκτική συμπεριφορά
  5. νυμφομανία

Εκτός από τα αναβολικά ανδρογόνα στεροειδή, υπάρχουν και άλλες ουσίες που έχουν αναβολική δράση, δηλαδή κτίζουν το σώμα, χωρίς να είναι ανδρογόνα στεροειδή.

Τέτοιες ουσίες είναι οι ορμόνες και τα ανάλογά τους που παράγει ο οργανισμός και μπορούν να βοηθήσουν την απόδοση, όπως η ινσουλίνη, η αυξητική ορμόνη, παράγων IGF-I, ντοπαμίνη, ACTH, HCG, κ.α. και οι οποίες σ’ έναν υγιή άνθρωπο δεν έχουν αντικείμενο ίασης κάποιας παθολογικής κατάστασης. Η κατάχρηση τέτοιων ουσιών προκαλεί σειρά παρενεργειών, που είναι διαφορετικές γιά την κάθε ουσία. Για παράδειγμα, η κατάχρηση της αυξητικής ορμόνης προκαλεί αλλεργικές αντιδράσεις, μεγαλακρία και παραμόρφωση του προσώπου.

Αιματολογικό ντοπάρισμα

Εκτός από τα φαρμακα, αναπτύχτηκαν και κάποιες διαδικασίες ντόπινγκ, όπως είναι το αιματολογικό ντοπάρισμα. Η μέθοδος είναι αρκετά παλιά και χρησιμοποιείται στα αγωνίσματα αντοχής. Συνίσταται στη λήψη αίματος από τον αθλητή και τη διατήρησή του σε κατάψυξη. Σε 5-6 βδομάδες ο οργανισμός του αθλητή αναπληρώνει φυσιολογικά το αίμα που έδωσε. Πρίν τον αγώνα το αίμα του αθλητή που φυλάχτηκε μεταγγίζεται πάλι στον ίδιο, οπότε ο αθλητής βρίσκεται να έχει περισσότερο αίμα από το κανονικό και κατά συνέπεια αυξημένα ερυθρά αιμοσφαίρια, αυξημένη ικανότητα μεταφοράς οξυγόνου και αυξημένη αντοχή. Εχει επίσης αυξημένο αιματοκρίτη και αυξημένο κίνδυνο θρόμβωσης.

Επειδή η μέθοδος έχει κινδύνους αλλεργικής αντίδρασης και αλλοίωσης του αίματος, σήμερα το ίδιο αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με τη χορήγηση ερυθροποιητίνης, η οποία διεγείρει το μυελό των οστών να παράγει περισσότερα ερυθρά αιμοσφαίρια. Ως πρόσφατα η ερυθροποιητίνη δεν ήταν ανιχνεύσιμη. Η θρόμβωση αντιθέτως είναι πολύ εύκολα ανιχνεύσιμη, αφού τη πάθεις.

 

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΝΤΟΠΙΝΓΚ

Κάποτε όλα τα μέσα και οι μέθοδοι ντόπινγκ που σας ανέφερα αφορούσαν λίγους μονάχα πρωταθλητές που διεκδικούσαν διεθνείς διακρίσεις. Με τα χρόνια όμως τα αναβολικά, τα διεγερτικά και οι υπόλοιπες ουσίες βρήκαν το δρόμο και διαδόθηκαν σε όλες τις βαθμίδες του αθλητισμού, ακόμα και σε ανθρώπους που δεν διεκδικούν καν καμμία αθλητική διάκριση, αλλά απλά γυμνάζονται.

3.5 εκατομμύρια νέοι στην Ευρωπαϊκή Ενωση και 11% των μαθητών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στις ΗΠΑ έχουν κάνει χρήση αναβολικών, ενώ ο ΕΟΦ ανακοίνωσε ότι το 2003 διακινήθηκαν στην Ελλάδα 1.5 εκατομμύρια ενέσιμα σκευάσματα με αναβολικές ουσίες.

Τα αναβολικά φτάνουν στους αθλούμενους και γυμναζόμενους με πολλούς τρόπους, προωθούνται από στόμα σε στόμα, πουλιούνται ανεπίσημα και αδήλωτα από κάποιους γυμναστές και προπονητές, πουλιούνται στο internet, συχνά όμως κυκλοφορούν με το αθώο όνομα των συμπληρωμάτων διατροφής.

Ως συμπλήρωμα διατροφής ορίζεται κάθε μίγμα ουσιών που περιέχει σε συμπυκνωμένη μορφή συστατικά που βρίσκονται κανονικά στα τρόφιμα, και που λαμβάνεται από το στόμα γιά να καλύψει τυχόν ελλείψεις της κανονικής διατροφής ή τις τυχόν αυξημένες ανάγκες του οργανισμού λογω ασθένειας ή υπερβολικής δραστηριότητας.

Τα συνήθη συμπληρώματα διατροφής είναι οι βιταμίνες, τα μέταλλα και τα ιχνοστοιχεία, που είναι ουσίες βιολογικά απαραίτητες γιά τον οργανισμό και γιά τις οποίες υπάρχει ελάχιστο όριο αναγκαίας ημερήσιας πρόσληψης. Κανονικά αυτή η ελάχιστη αναγκαία ημερήσια ποσότητα καλύπτεται από την τροφή, αλλά αν γιά κάποιο λόγο δεν καλύπτεται, υπάρχουν και τα σχετικά σκευάσματα. Προσοχή όμως, η υπερβολική πρόσληψη βιταμίνων, μετάλλων και ιχνοστοιχείων μπορεί να προκαλέσει τοξικές αντιδράσεις, οπότε γιά τις ουσίες αυτές υπάρχει και όριο ανώτατης επιτρεπτής ημερήσιας πρόσληψης.

Αν το θέμα των συμπληρωμάτων διατροφής σταματούσε εδώ, τότε δεν θα υπήρχε ιδιαίτερο πρόβλημα, πέρα από την τήρηση του ορίου της ανώτατης επιτρεπτής ημερήσιας πρόσληψης, γιά την οποία συνίσταται η γνώμη γιατρού.

Στα συμπληρώματα διατροφής όμως κυκλοφορούν και διάφορα άλλα συστατικά:

  • Ουσίες που βρίσκονται σε τρόφιμα και χαρακτηρίζονται ευεργετικές γιά την υγεία, αλλά δεν είναι βιολογικά απαραίτητες. Παράδειγμα τα φλαβονοειδή που βρίσκονται στο κόκκινο κρασί και στο πράσινο τσάϊ, τα προβιωτικά που βρίσκονται στο γιαούρτι κ.α.
  • Ουσίες που τις φτιάχνει ο οργανισμός, που βρίσκονται σε κάποια τρόφιμα, αλλά που δεν μπορεί να τις αξιοποιήσει ο οργανισμός σε περίσσεια. Παράδειγμα η καρνιτίνη, που υποτίθεται ότι καίει τα λίπη.
  • Εκχυλίσματα από φαρμακευτικά βότανα, που έχουν πλήθος συστατικών με ποικίλη φαρμακευτική δράση.
  • Ουσίες που δεν υπάρχουν σε κανένα τρόφιμο και που είναι φάρμακα που χρησιμοποιούνται γιά ντόπινγκ – αναβολικά, ορμόνες, διεγερτικά.

Σε μία διεθνή έρευνα που διεξήγαγε το Πανεπιστήμιο της Κολωνίας βρέθηκε ότι το 14.8 % των συμπληρωμάτων που κυκλοφορούσαν στο εμπόριο σε 13 χώρες περιείχε προορμόνες και αναβολικές ουσίες, χωρίς αυτές να αναγράφονται στη συσκευασία.

Το κρίσιμο λοιπόν θέμα με τα συμπληρώματα διατροφής είναι η αναγραφή της ακριβούς σύστασης, θέμα που δυστυχώς δεν καλύπτεται επαρκώς από την ισχύουσα νομοθεσία.

Με βάση την ακριβή σύσταση, ο γιατρός ή το εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό μπορεί να υποδείξει στον αθλούμενο τι ακριβώς χρειάζεται και σε ποιά δοσολογία, συχνά μετά από αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις.

Υπάρχουν περιπτώσεις που ο εντατικά προπονούμενος αθλητής χρειάζεται κάποια συμπληρώματα διατροφής. Γιά παράδειγμα:

  • Μία έφηβη της ρυθμικής γυμναστικής που κάνει 6 ώρες προπόνηση τη μέρα και επιτρέπεται να προσλάβει μόνο 1600 θερμίδες τη μέρα για να διατηρεί χαμηλό σωματικό βάρος, δεν μπορεί να καλύψει τα απαραίτητα συστατικά από την τροφή της μονάχα.
  • Ένας αρσιβαρίστας που χρειάζεται πολύ περισσότερες πρωτεϊνες από τον μέσο άνθρωπο, δεν μπορεί να τρώει 6 μπριτζόλες τη μέρα, γιατί θα προσλάμβάνει και λίπος.
  • Ενας αθλητής μεγάλων αποστάσεων που μπορεί να χάσει μέχρι και 2 λίτρα ιδρώτα στη προπόνηση δεν μπορεί να καλύπτει τον ιδρώτα που χάνει πίνοντας σκέτο νερό, γιατί μαζί με τον ιδρώτα χάνει και ηλεκτρολύτες.

Γιά τις περιπτώσεις αυτές χρειάζονται και υπάρχουν τα σχετικά συμπληρώματα.

Πως μπορούμε να προφυλαχθούμε από άγνωστα και ανεξέλεγκτα συμπληρώματα διατροφής:

  • Τα συμπληρώματα διατροφής, τα βιταμινούχα σκευάσματα, τα αθλητικά ροφήματα και οι αντίστοιχες δοσολογίες τους πρέπει να συνταγογραφούνται μόνο από ειδικό γιατρό ή εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό, κατόπιν αιματολογικών και βιοχημκών εξετάσεων.
  • Να αποφεύγονται σκευάσματα που δεν γράφουν απάνω στη συσκευασία την σύστασή τους ή σκευάσματα που προσφέρονται χωρίς συσκευασία που να γράφει το όνομα της εταιρίας που τα έφτιαξε.
  • Να προτιμώνται σκευάσματα που παράγονται και κυκλοφορούν από μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες.
  • Να αποφεύγονται προϊόντα που διακινούνται μέσω διαδικτύου, στη μαύρη αγορά, ή συστήνονται από κάποιο συναθλητή, ή προπονητή.
  • Να αποφεύγονται σκευάσματα που συστήνουν ότι κάνουν θαύματα, κτίζουν γρήγορα μυϊκή μάζα ή καίνε το λίπος. Το λίπος καίγεται μόνο με άσκηση και σε βραδύ ρυθμό. Θαύματα δεν υπάρχουν, απάτες υπάρχουν.

Η ισορροπημένη διατροφή είναι η βάση για τη διασφάλιση της υγείας. Τα συμπληρώματα διατροφής συμπληρώνουν και δεν αντικαθιστούν τη διατροφή.

Η άθληση είναι στη φύση του ανθρώπινου σώματος και γιά τον λόγο αυτό η άθληση δίνει στον άνθρωπο χαρά, υγεία και δύναμη.

Τα σκευάσματα που υπόσχονται θαυματουργά αποτελέσματα αντιμετωπίζουν το ανθρώπινο σώμα σαν μία μηχανή, που θα πρέπει να ρεγουλαριστεί γιά να δουλέψει στο φούλ γιά ένα διάστημα, και ας καταστραφεί αμέσως μετά.

Τα θαύματα που υπόσχονται είναι ψεύτικα και πληρώνονται στο τέλος πολύ ακριβά.